Esra Erol şeriat konusunda hem 'haklı' hem 'haksız' olabilir mi?

Esra Erol şeriatın Türkiye'de olmadığı konusunda haklıdır. Zaten kendi programları da beyanının en sağlam delilidir. O yapımlarda afişe edilen sapmalar, sapkınlıklar, günahlar esasında "Bu ülkede şeriat yok!" demenin başka bir lisanıdır, remzidir. Ancak, 28 Şubat'ta hepten arsızlaşan, esasındaysa 'Laik Cumhuriyet'in başından beri söylenegelen, "Şeriat kötüdür! Gavurluk iyidir!" herzesinin sınanmaya muhtaç yanları vardır. Hem de, sadece Esra Erol'dan işitilen yüzeyden değil, daha daha derinlerden.

Batı'nın yükselişini hep 'hayırlı görmeye' eğitildik. Bunu bize öğrettiler. Hatta 'başka türlü düşünemez şekilde' bellettiler. Amma, geçen zaman içinde, bakışım epeyce değişti. Elbette gözlerimi açmamda mürşidimin 'mimsiz medeniyet' dersleri çok etkili oldu. Lakin, ondan da ötede, bizzat Batılı düşünürlerin artık Batı'yı eleştirdiklerini gördüm ben. Üstelik tenkidlerinin teması sadece 'felsefe' veya 'ahlak' değildi. Evet. Tekniğini de eleştiriyorlardı. Ve diyorlardı ki: "Batı geliştirdiği teknolojilerle aslında küremizin yaşam ömrünü azalttı." Neden böyle olsundu peki? "Çünkü eskiden 'daha az' veya 'daha zamanlı' veyahut 'daha doğal' olan şeyler kapitalizmin elinde çoğaldı, hızlandı, sentetikleşti. Halık Teala'nın küremize kurduğu sistem insaniyetin bu ifratını kaldıramadı. Kaldıramıyor. S.O.S. veriyor. Yardım çığlıkları atıyor. Medet istiyor. Böyle yaptığını en çok, artık sıklıkla konuşmaya başladığımız, küresel felaket senaryolarından, çevre kirliliğinden, iklim değişikliğinden vs. biliyoruz. Arzımız bizden zehirleniyor.

Bediüzzaman Hazretleri de, İşaratü'l-İ'câz'ında, meleklerin insanın hilkatine itirazıyla ilgili ayetleri tefsir ederken benzer birşeye dikkat çekiyor gibidir: "Sual: Mesafe pek kısa olduğu halde, ikinci 'fîhâ'nin zikrine ne ihtiyaç vardır? Cevab: Birinci 'fîhâ' ile beşerin bir ruh gibi arza nüfuz etmesiyle arzı ihya etmesine; ikinci 'fîhâ' ise, beşerin fesadı dahi Azrail gibi arzın kalbine kadar pençesini sokup arzı imatesine işarettir. Demek beşer, bir taraftan arzın şifası için bir ilâç iken, diğer taraftan ölümünü intaç eden bir zehirdir." Cevabın finali cidden gözaçıcıdır. Zira meleklerin itirazının fıtratımızda gördükleri bir 'yıkıcılığa' dair olduğunu dilegetirmektedir. Hakikaten de insan, had konulmamış kuvveleriyle, şeriatın sınırlarıyla sınırlanmazsa, kainatı yıkabilecek bir şeraret kazanır. Ve bu zehirleme sürecini, belki de, tıpkı şimdi yaptığımız gibi 'aydınlanma' olarak görür.

Hakikat Çekirdekleri'nde "Küremiz hayvana benziyor, âsâr-ı hayat gösteriyor. Acaba yumurta kadar küçülse bir nevi hayvan olmayacak mıdır? Veya bir mikrop küremiz kadar büyüse ona benzemeyecek midir? Hayatı varsa ruhu da vardır. Âlem, insan kadar küçülse, yıldızları zerrat ve cevâhir-i ferdiye hükmüne geçse, o da bir hayvan-ı zîşuur olmayacak mıdır? Allah'ın böyle çok hayvanları var..." derken de uyandırdığı benzer bir hakikattir mürşidimin. Evet. Dünya, tıpkı bir tek hücrelinin iç sistemini dışarıya karşı koruması gibi, kendini uzaydan koruyor. Herşeyi içine kabul etmiyor. Zararlı ışınları süzüyor. Meteorları parçalayarak alıyor. Zira beslenmesi de lazım. Yani, sanki, biz 'dünya hücresi'nin organellerinden birisiyiz. Ve hücremiz bizi de kollayarak hareket ediyor. Hayatın temel şartı zaten budur. Hayat sahibi kendi iç sistemini dışarıdan ayırarak varlığını kollayandır.

Harut ve Marut kıssasına gittiğimizde de benzer bir dersi görmez miyiz? Onlar, ilgili ayetlerin ifadesiyle, kendilerinden ilim öğrenmek isteyenlere, "Biz ancak fitneyiz, sakın küfretme, demeden birşey öğretmezlerdi!" Ancak ders alanlar istikamette kalamadılar: "Koca ile karısını ayıracak şeyler öğrendiler onlardan. Halbuki bunlar, Allah'ın izni olmadıkça, o sihirle kimseye zarar verici değillerdi. Kendilerine zarar verip fayda vermeyen şeyleri öğreniyorlardı." Burada 'koca ile karısını ayıracak' ifadesine nazarınızı celbetmek isterim. Bugün de sözde medeniyetin zehrine en çok bulanan toplumlarda 'evlilik oranı en düşük' çıkıyor. Doğurganlık oranı en dibe vuruyor. Yani 'imtihan kılınan bilgi'yi kötüye kullanma şeklimiz Babil tecrübesinin devamıdır.

Meselenin bir de LGBT türü sapkınlıklara bakan tarafı var. Bu türden sapkınlıklar 'dünyayı istedikleri kem şekle getirirken' aslında çevre kirliliğini, iklim değişikliğini, küresel felaketleri vs. tetikleyen mantıktan hareket ediyorlar: "Fıtrî doğru değildir. Kuvvelerimizi dizginlemeden gideceğimiz aşırılıklar doğrudur. Nefsimizi sınırlamadan yaşamalıyız. Saaadetimiz ancak oradadır." Bu bakış ne genetikte ne tarımda ne kimyada ne fizikte ne de başka bir alanda güzel sonuçlar veriyor. İnsan, Allah'ın koyduğu sınırları gözardı edip, hodbinlikle kendini ilahlaştırdıkça, içinde bulunduğu evreni zehirliyor. Sahi, diğer hangi alanda yaptıkları iyi gitti de bunda amaçladıkları isabet edebilsin? Bugün kapitalizmin çılgın üretim-tüketim cenderesiyle canına okuduğu küremiz ömrünün sonuna doğru koşmaktadır. Teknolojinin hızı arttıkça sekeratı da hızlanmaktadır. Artık, sadece bilim çevrelerinin değil, Hollywood dünyasının da yapımlarıyla temas ettiği muhtemelliktir bu. Koca koca devletler gidişatı durdurmak için anlaşmalar yapmaktadır. Gerçi bence sürecin tersinebilirliği yoktur. Gidiş kıyametedir. Belki zaten kıyameti getirebilmemiz için verilmiştir.

Son olarak "Acele şeytandandır!" hadis-i şerifine dikkatlerinizi çevirmek isterim. Bence, Allahu a'lem, bu mübarek hadiste kastedilen manalardan birisi de yukarıda zikrettiğimiz türden bir 'acele'dir. Ve bu acele, yine mürşidimin veciz ifadeleriyle, "Nasıl ki bir ekmeğin vücudu, tarla, harman, değirmen, fırına terettüp eder. Öyle de, tertib-i eşyada bir teennî-i hikmet vardır. Hırs sebebiyle, teennî ile hareket etmediği için, o tertipli eşyadaki mânevî basamakları müraat etmez; ya atlar, düşer veyahut bir basamağı noksan bırakır, maksada çıkamaz..." sırrına mazhar olmaktadır. 

Yani, bazı şeyleri o kadar hızlı, o kadar çok, sentetik vs. yapıyoruz ki; durup "Sonu güzel gelir mi acaba?" diye soramıyoruz. Bütündeki yerini kollayamıyoruz. Zaten şu da var: Bütünü biz bilemeyiz. Bütünü ancak 'Bütünün Sahibi' yani 'Rabbü'l-Âlemîn' bilir. Ve neyin doğru/yanlış olduğunu şeriatıyla O söyler. Esra Erol'a biraz da bu yüzden güceniyoruz aslında. "Şeriat Ortadoğu'da!" derken yanlış söylüyor. Şeriat kainatın herbir yerinde. Şeriat dünyanın da hayatta kalmasının tek yolu. Eğer onu uygun hareket etmemeye devam edersek bozulmamız artacak. Çünkü ters yöne girmiş oluyoruz. Sürekli kaza yapıp duruyoruz. Dipteyiz, sondayız, depresyondayız. Kem şoförlüğümüze layık da cezadır yaşanan.

Allah'ın ibadete ihtiyacı mı var?

Kızlar yine fena değil. Elhamdülillah. Fakat erkek yeğenlerimin tamamı yarım mideli. Hatta çoğu zaman beslenmeleri için zorlanmaları gerekiyor. Yani annelerinin şevkinin bittiği yerde babalarının cebri başlıyor. Yapacak birşey yok. Aile olmak biraz böyle. Geçenlerde Hamza Enes olanı beni birşeyler atıştırırken gördü. İzledi. İzledi. İzledi. Sonra şöyle buyurdu: "Amca, öyle iştahlı yiyorsun ki, benim bile yiyesim geliyor!" Öhöm! Ancak beyzademi tanıyanların takdir edeceği üzere büyük bir iltifattır bu. Evet. Tıpkı bir kaplumbağanın tavşana bakıp "Öyle güzel koşuyorsun ki benim de koşasım geliyor!" demesi gibi birşeydir. Ne yalan söyleyeyim muhterem kârilerim. Uzun zamandan beri böyle gururlanmamıştım. (En azından göbeğim çıktığından beri.) 'Maşaallah' çektim kendime. Fazla varsa sizden de alırım bir dal. Sigara değil canım. Maşaallah.

Allah hepimize sağlık versin. Huzur versin. İman versin. Âmin. İştah bunların derkenarı. Tek başına varolabilen birşey değildir o. Asgarî bir mutluluk düzeyi de ister. İlla zengin olmak bağlamında söylemiyorum. İnsan kuru ekmeği bile iştahla yiyebilir. Ondan yağlı köfteden fazla lezzet alabilir. Ramazan'da yaşıyoruz. Bir bardak suyu bile nasıl özlüyoruz. Asıl önemli olan kafa-beden-gönül sağlığıdır. Bu üçünün sağlığı yerinde olursa insan taşı sıksa bile mutluluk çıkarır.

'Mutluluk' dedim de aklıma geldi. Yeğenimle diyaloğumuzun devamı da var. İlgili olduğunu görünce, fırsat bu fırsat, tabağın kromunu kazır kertede bir gayretle dibindekileri süpürmemin hikmetini şöyle açıkladım: "Allah mutlu olsun istiyorum!" Aslında 'mutluluk' ifadesi Cenab-ı Hak için kullanılmaya çok uygun değil. Belki Bediüzzaman'ın şuunat bahsinde dediği gibi 'memnuniyet-i münezzehe' diye tabir etmeli. Yani kusurlardan tenzih etmeli. Yahut da en genel şekliyle "Allah razı olsun istiyorum!" denmeliydi. Fakat mutluluk kelimesini kullanarak yeğenimin dikkatini çekmeye çalıştım. Başarılı da oldum zannederim. Zira muhabbetimiz şöyle devam etti:

"Sen böyle yeyince Allah mutlu mu oluyor?"

"Elbette. Şöyle düşün: Okuldan eve geliyorsun. 'Açım!' diyorsun. Annen de sevdiğin yemeklerden yapıyor. Sen de iştahla yiyorsun. (Aynı benim yaptığım gibi.) Annen mutlu olmaz mı? Bir de aksini düşün: Annen özene bezene nice yemekler yapmış. Sen de şöyle bir bakıp hemen sofradan kalkıyorsun. Veya kenarından azıcık kaşıklayıp yüzünü asıyorsun. Veyahut da tabağın birazını yiyerek gerisini bırakıyorsun. Bunlar anneni mutsuz etmez mi?"

"Eder tabii."

"Hatta yemeği beğenip yesen bile 'Eline sağlık!' demediğinde bu anneni üzebilir. İşte biz bu yüzden yemeğin dibini sünnetlemeyi ibadet sayıyoruz. 'Bismillah' diyerek başlıyoruz. 'Elhamdülillah' diyerek kalkıyoruz. Başlarken de Ondan geldiğini hatırlıyor/hatırlatıyoruz, biterken de Ondan geldiğini anımsıyor/anımsatıyoruz. Böylece teşekkür etmiş oluyoruz."

Yeğenimle diyaloğumuz bu şekil. Fakat sonra düşündüm: Aslında tebessüm etmenin bile böylesi bir yanı var. Yani yaşarken mütebessim olmak, eğer niyet Allah'ın rızası olursa, gündelik hayatı ibadete çevirebilir. Zira bu da bir memnuniyet ifadesidir. Her an söylenen "Eline sağlık!" cümlesi gibidir. Sadece başkalarına değil kendisine de bir bağışta bulunur insan böylece. Bir sadaka verir. Hem içine bir pozitif enerji yayar hem de dışına. Memnuniyet paylaşıldıkça çoğalır.

Çocuklarımıza teşekkür etmeyi ahlak olarak aşılamak istiyoruz. Kendileri için yapılmış fedakârlıklara teşekkür etmelerini öğretmeye gayret ediyoruz. Bu öğretiş teşekküre muhtaç olduğumuz için değildir. Bir anne çocuğu teşekkür etmese de annelik eder. Fakat şunu da bilir: İnsaniyete yakışır kemale sahip olmak teşekkürle ilgilidir. Teşekkürü bilmeyen insan yarım kalır. Sevilmez. Tıpkı özür nedir bilmeyenlerin sevilmeyişi gibi. Yani 'tevbe' nasıl fıtrîdir. Yaratılışımızda vardır. Bizi tamamlar. 'Teşekkür' de öyledir. Onsuz da eksik kalırız. Yara alırız. Belki biraz da bu yüzden Aleyhissalatuvesselam buyurur: "İnsanlara teşekkür etmeyen Allah'a da şükretmez.”

'Teşekkür' diyoruz ama belki teşekkür sadece bir tezahür. Yahut da tezahürlerden birisi. Asıl gerisinde bir memnuniyet, bir farkediş, bir takdir, belki de bir minnet hissi yatıyor. Yani teşekkür eden insan kendisine edilen iyiliğin farkına vardığını gösteriyor. Bu farkındalığın şiddetine göre ahlaktaki karşılığı da değişiyor. Bazen minnet oluyor. Bazen hürmet oluyor. Bazen vefa duyuyor. Bazen aşka varıyor. Bazen de bu teşekkür bir ömür ruhunda asılı kalıyor. Ne zaman hatırına gelse "Ne güzel insandı!" deyu sevgisini yolluyor. Tıpkı babasıyla yaşayan bir oğul gibi.

Ve biz asla şöyle birşey demiyoruz: "Rahmetli, ne vefalı insandı, bir kere bile uğramadı!" Veya söylemiyoruz: "Ahmed, çok saygılı bir çocuktur, bir Allah'ın selamını dahi vermez." Veyahut hiç ağzımızdan çıkmıyor: "Ona o kadar iyilik borçluyum ki hiç yardımına koşmam!" Bunlar belki ancak bir ironi olarak, ilk cümlede altı çizilenin aslında ne kadar hakikatsiz olduğunu ifade etmek için, dilimizden dökülebiliyor. Yani, eylemsizlikle sıfatlar ispat edilmiyor, ancak yanlışlanıyor.

Tam da bu noktada mürşidimin "Cenab-ı Hakkın bizim ibadetimize ne ihtiyacı var?" sorusuna verdiği cevap hatırımıza gelmeli işte: "Cenab-ı Hak, senin ibadetine, belki hiçbir şeye muhtaç değil. Fakat sen ibadete muhtaçsın. Mânen hastasın. (...) Acaba bir hasta, o hastalık hakkında şefkatli bir hekimin ona nâfi ilâçları içirmek hususunda ettiği ısrara mukabil, hekime dese: 'Senin ne ihtiyacın var, bana böyle ısrar ediyorsun?' Ne kadar mânâsız olduğunu anlarsın."

Bunun şu yüzden hatırımıza gelmesini istiyorum: Biz, yukarıda zikrettiğim şekilde, çocuğumuzun teşekkür etme yeteneğine/ihtiyacına sahip olmasını onun kemalinin bir parçası olarak takdir edebiliyoruz. (Bunu ateist ebeveynler bile takdir edebiliyor.) Fakat gelgelelim: İbadet etmenin insanda ne türden bir fonksiyon gördüğünü bir türlü göremiyoruz. Evet. İbadet de bir teşekkürdür. Ve her teşekkür gibi bir ihtiyaçtır. Fıtratımızın parçasıdır. Onsuz eksik kaldığımızdır. Yara aldığımızdır. İnsan nasıl 'teşekkür etme yeteneği' gelişmezse odunlaşır. Ve çevresindekiler onun hamlığından, bencilliğinden, ilgisizliğinden, dikkatsizliğinden veya hissizliğinden sıkça dem vurmaya başlar. Aynen öyle de: İbadetsizlik de bu şekilde odunlaştırır. Varlığa karşı ilgisizleştirir. Farkında olunsun-olunmasın. Hamlaştırır. Bencilleştirir. Hissizleştirir.

Teşekkür etme ihtiyacı/yeteneği bizi nasıl etkileşimlerimize karşı duyarlı hale getiriyorsa ibadetler de aynı şekilde bizi şahitliklerimize karşı duyarlı hale getiriyor. Nankörlüğümüzü alıyor. Teşekkürsüzlük nasıl iyiliklerin önemsenmediğine bir ima içeriyorsa ibadetsizlik de böylesi bir ima içeriyor. Tabir-i caizse: "Siz teşekkür, takdir, tefekkür vs. etmeye değmezsiniz!" mesajı taşıyor. Dikkat edin: Eşler arasında 'değer görmeme' tartışmaları en çok bu minvalde yaşanıyor. Marifetin iltifata tâbi oluşu kainatın her yerinde işleyen bir kanun gibi kulluğumuza çağrışımlar gönderiyor. Her yerdeki geçerliliğiyle buradaki geçerliliğini de hissettiyor. Belki biraz da bu yüzden Bediüzzaman diyor: "Mevcudatın kemalleri Sânie müteveccih yüzlerinde tesbih ve ibadetle tezahür eder. İbadeti terk eden mevcudatın ibadetini görmez ve göremez. Belki de inkâr eder."

Şöyle toparlamaya çalışayım: Ahlak iliklere kadar işlemiş bir alışkanlıktır. Alışkanlıkların en şiddetlisidir. Duyarlılık da bu nedenle bir alışkanlık işidir. Alışkanlıklarsa ancak düzenli tâlimler sayesinde ayakta dururlar. Ruhumuzu duyarlılığa alıştırmak istiyorsak teşekküre de alıştırmalıyız. Kula bakan yönü teşekkürdür. Allah'a bakan yönü şükürdür. Başta namaz olmak üzere ibadetlerdir. Biz ibadet ederek Allah'a bir bağışta bulunmuyoruz. Hâşâ. Onun hiçbirşeye ihtiyacı yok. Bilakis: Kendimizi odunlaşmaktan korumaya çalışıyoruz. Duyarsızlaşmaktan korumaya çalışıyoruz. Kalp ölümünü engellemeye gayret ediyoruz. Çünkü biliyoruz: Odunun yeri ateştir. Yeşerenin yeri cennettir. Üzerimize yağan yağmura, bakan güneşe, ısıtan toprağa bir tebessüm etmemiz gerek. Yoksa "Bu cansızdır!" deyu cehenneme atarlar. Allah saklasın.